W dniach 23-24 czerwca 2026 r. w Krakowie odbyła się współorganizowana przez naszą Federację oraz Ogólnopolskie Forum Domów Pomocy Społecznej Prowadzonych na Zlecenie, Region Podkarpacki Stowarzyszenia Menadżerów Pomocy Społecznej, Ogólnopolskie Forum Liderów Pomocy Społecznej oraz Fundację Sióstr Św. Dominika – Ogólnopolska Konferencja adresowana do dyrektorów i kadry DPS-ów. W ciągu zaledwie kilku godzin od uruchomienia zapisów, dostępne miejsca na wydarzenie zostały zajęte. Ogromne zainteresowanie tematyką konferencji – to także efekt zorganizowanej kampanii wymierzonej przeciw domom pomocy społecznej oraz planów kierowanego przez wiceministrę Katarzynę Nowakowską (Polska 2050) - departamentu pomocy społecznej, które zakładają wygaszanie prawa do wsparcia w tych jednostkach.
Spotkanie dyrektorów DPS-ów było okazją do integracji środowiska, a także omówienia i przyjęcia wspólnych działań w związku z ww. wyzwaniami. To także sposobność, by omówić zagrożenia, jakie niosą plany MRPIPS dla osób wymagających długoterminowej opieki oraz wsparcia. Podczas wystąpień oraz debat, w sposób szczególny i na podstawie badań oraz raportów, wskazywano na niedobory kadr opiekuńczych, a także na niedostateczne systemowe wsparcie mieszkańców DPS-ów i ich rodzin. Wszystkie obecne dane i prognozy wskazują, że system wsparcia środowiskowego oraz pieczy zastępczej jest niewydolny, w szczególności by „z dnia na dzień” ograniczyć prawo do wsparcia całodobowego w DPS-ach. Projektowane zmiany w ustawie o pomocy społecznej, prowadzące w kilku zakładanych mechanizmach, wprost do wygaszania tych domów, oznaczają zatem pewność powstania luki opiekuńczej, w której zarówno osoby dorosłe, jak i dzieci pozostaną poza realnym dostępem do wsparcia.
Elementem budowania narracji na rzecz wygaszania prawa do DPS, mają być także zlecone audyty tych domów, bowiem wiceministra Nowakowska już dawno zdefiniowała publicznie ich cel i założenia, a podmioty realizujące te czynności w ramach 15-mln projektu z środków europejskich, sami nazwali się konsorcjum na rzecz deinstytucjonalizacji (DI). W proponowanych przepisach deinstytucjonalizacja oznaczać ma „zastępowanie opieki instytucjonalnej” zamiast np. „uzupełnienia wsparcia środowiskowego”. Co ważne – sam departament pomocy społecznej MRPiPS – w odpowiedzi na wniosek Federacji – przyznał, że planowany audyt nie ma żadnej podstawy prawnej (!). Ponieważ docierają do nas liczne głosy, że budowana ma być już teraz narracja, że domy pomocy społecznej, które odmówią audytu, mają rzekomo mieć „coś do ukrycia” – to podczas konferencji przewodniczący PFZPSiPS przeformułował te słowa wskazując, że to raczej organizatorzy audytu (MRPiPS) powinni zastanowić się, jak rozliczą wielomilionowy projekt, nie zapewniając udziału w nim DPS-ów z uwagi na brak ram prawnych i brak dialogu z samymi domami w tej sprawie tj. przed opracowaniem i przyjęciem projektu. Obecni na miejscu dyrektorzy DPS-ów zgodzili się by w tej sprawie reprezentować wspólne stanowisko i działać solidarnie.
Konferencja była także okazją by wsłuchać się w głos obecnych na niej osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin. Szczególnie tych, których głos jest dziś marginalizowany i pomijany w debacie m.in. o nowelizacji ustawy o pomocy społecznej, asystencji czy zastąpienia instytucji ubezwłasnowolnienia. Po raz kolejny potwierdziło się, że kierujący pomocą społeczną na poziomie rządowym – słuchają dziś tych aktywistów i organizacji, które niemal bezkrytycznie popierają ich pomysły, a część z nich może przy tym liczyć na dostęp do określonych benefitów.
Konferencja zakończyła się konkluzją dotyczącą wspólnego działania w zakresie identyfikowanych zagrożeń i przygotowaniem po wakacjach kolejnego spotkania, tym razem w jeszcze w większym gronie. Pomimo postawy rządzących pomocą społeczną – nastroje wśród uczestników były pełne nadziei, determinacji i wzajemnej życzliwości oraz wsparcia. Także rodziny i osoby z niepełnosprawnościami liczą, że ich głos zostanie wysłuchany.
